مرتضى مطهرى
449
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
خراسان مىرفت در رى درگذشت . 7 . فراء . اين مرد نيز ايرانى است و قبلًا در عداد قرّاء و مفسرين او را معرفى كرديم . 8 . محمد بن قاسم انبارىمعروف به ابن الانبارى . اهل انبار است كه مخزن غلات ساسانيان بوده است . شاگرد ابوالعباس ثعلب بوده و در حدود سال 327 درگذشته است . 9 . ابواسحاق ، ابراهيم بن محمد بن سرى بن سهل ، معروف به زجاج . شاگرد مبرد و ثعلب بوده است . براى امرار معاش خود در اوان تحصيل بلورتراشى مىكرد و از اين رو به « زجاج » معروف گشت . گويند همه روزه يك درهم به استاد خود مبرد بابت حق التعليم از دستمزد خود مىپرداخت . در حدود سال 310 درگذشته است . 10 . ابوعلى فارسى . اهل فساى فارس و معاصر ديالمه است . در سال 288 متولد شد و در 377 درگذشت . برخى او را خاتم نحويين دانستهاند . در تأسيس الشيعه « 1 » از كتاب المصباح سلامة بن عياض شامى نقل مىكند كه گفتهاند : « فتح النحو بفارس و ختم بفارس » يعنى نحو از فارس به وسيلهء سيبويه آغاز گشت و در فارس با رفتن ابوعلى فارسى پايان يافت . بديهى است كه در بيان بالا مبالغه به كار رفته است . 11 . عبد القاهر جرجانى ، اديب نحوى لغوى معانى بيانى معروف . بيشتر شهرت عبد القاهر در فن بلاغت يعنى معانى و بيان است . در عين حال از نحويين نيز به شمار مىرود . از عبد القاهر كتابهاى نفيسى در علم بلاغت در دست است كه ارزش خود را هنوز هم حفظ كردهاند از قبيل اسرارالبلاغه ، دلائل الاعجاز ، اعجازالقرآن و غيره . وى در سال 471 يا 474 درگذشته است . علاوه بر اين افراد كه نام برديم ، گروه ديگرى از اكابر نحويين ، ايرانى مىباشند و بهطور اشاره و مختصر نامشان را مىبريم از قبيل خلف احمر در قرن دوم ، و ابوحاتم سجستانى و ابن سكيت اهوازى شيعى و ابن قتيبهء دينورى صاحب كتابهاى نفيس ادب الكاتب ، المعارف ، عيون الاخبار و غيرها ، و ابوحنيفهء دينورى كه علاوه بر جنبهء ادبى مردى حكيم و رياضى دان و مورخ بوده است ، و ابوبكر بن الخياط
--> ( 1 ) . ص 51 .